Nu de langverwachte (of moet ik zeggen ‘langgehoopte’?) rellen en boycotten uitblijven en de islamitische furie zich lijkt te beperken tot quasi-verontwaardigde reacties uit Teheran en Jakarta wentelen Nederlandse en Europese gezagsdragers zich door het stof om alsnog het islamitisch volksdeel te pleasen. Met sadomasochistische graagte hadden zij rellen en boycots ondergaan. Bij afwezigheid daarvan wordt er maar op de trom van vermeende islamofobie geroffeld. Alles liever dan islamkritiek lijkt het credo. Alles liever dan vrije meningsuiting is wat zij werkelijk zeggen.

Al op de avond dat Wilders zijn Fitna publiek maakte ging er een hijgerige reporter namens Netwerk de straat op. Veel ruimte was er voor moslims. Nee, ze zouden niet gaan rellen maar het was natuurlijk wel schandalig wat meneer Wilders had gedaan. Voor Wilders zou geen plaats in onze samenleving moeten zijn wist een dappere islamitische meneer nog te vermelden. Wat niet-moslims van de film vonden deed er niet zo toe. Althans: aan hen werd niets gevraagd. Maar het meest ergerde ik me nog aan de opstelling van de reporter ter plaatse. Bijna met teleurstelling in haar stem wist ze te vertellen dat er nog geen opstootjes waren voorgevallen en dat moslims boos reageerden als zij daar wel op suggestieve wijze naar vroeg. Sja, als Wilders er vanuit was gegaan dat moslims per definitie zouden gaan rellen was hij ongetwijfeld als islamofoob en racist afgeschilderd. Als de vaderlandse pers het echter doet dan kijkt zij zelf vreemd op van de norse reacties van moslims. Wonderbaarlijk.

Maar helaas voor de ramptoeristen in ons kabinet en in de pers bleef het ook op de day after rustig. Ik vond de Fitna een anti-climax en dat leek evenzeer te gelden voor Balkenende en andere politici die toch vooral op het gevaar wezen van rampzalige gevolgen van de film voor ons land. Nogmaals: als Wilders of een andere islamcriticus deze voorspellingen had gedaan dan was hij subiet afgeserveerd als islamofoob. Wist onze premier het land eerder nog een crisis te verzekeren en later zelfs te garanderen dat het woord crisis daarvoor nog een zwakke uitdrukking zou zijn; op de avond van de filmrelease roept hij op tot een discussie zonder geweld. Daarna is hij zelfs trots op de reactie van moslims in Nederland die niet zoals de premier had voorspeld gingen rellen. Dus waar eerst geweld nog onvermijdelijk is kunnen later moslims wel zelf de beslissing maken al dan niet over te gaan tot geweld. Dat klinkt nogal als moslims naar de bek willen praten: eerst ze een vrijbrief geven om te rellen en als ze dat niet doen ze loven en prijzen om hun geweldloosheid. Wilde Balkenende nu werkelijk het land behoeden voor schade of het islamitische gedeelte van de bevolking paaien om daarnaast en passant Wilders aan te wijzen als zondebok voor eventuele doden en gewonden? Het heeft er alle schijn van dat een smerige politieke truc van Balkenende is mislukt.

Ook Bernard Wientjes en zijn VNO-NCW liepen al vooruit op rellen. Al eerder maakte deze club en haar voorzitter en geen geheim van Wilders als een ramp voor de vaderlandse politiek te beschouwen. Maar nadat Wilders bekend maakte een film uit te willen brengen riep Wientjes hem al op af te zien van zijn plannen. Nu na het uitbrengen van de film lijkt er vooralsnog geen sprake van een handelsboycot. Een dertigtal Jordaanse kranten, radiostations en websites schijnen een poging te ondernemen om een dergelijk boycot voor elkaar te krijgen. Met graagte lijkt Wientjes dit feitelijk nog weinig zeggende gegeven aan te grijpen om maar meteen te verkondigen dat Wilders zou moeten opdraaien voor schade die het Nederlandse bedrijfsleven vanwege de film ondervindt. Mocht er een boycot komen dan zal VNO-NCW onderzoeken of Wilders daarvoor aansprakelijk gesteld kan worden. Volgens mij is deze uitspraak een slag in het luchtledige, een volledig nietszeggende oproep. Want ik denk dat Wientjes ook wel beseft dat een dergelijke gang van zaken volledig tegen het gezonde verstand ingaat en iedere juridische norm over verantwoordelijkheid op z’n kop zou zetten. Waarom dan toch deze uitspraak doen? Is Wientjes teleurgesteld dat hij geen economisch rampscenario in de schoenen van Wilders kan schuiven? Als Wientjes met zijn acties in ieder geval iets duidelijk heeft gemaakt dan is het wel dat in hem veel koopman huist maar geen greintje dominee. Hij zou zijn vrijheid en die van anderen nog verkopen als hij er winst aan kon behalen. Als dat de Nederlandse handelsgeest is dan is dat niets om nog langer trots op te zijn.

Oud-minister Hans van den Broek ging zelfs zover om nog voor bekendmaking de film al te willen verbieden. Dat zou volgens de minister van staat in het ”landsbelang” zijn.  Het verdedigen van de vrijheid om te zeggen wat je op je hart hebt, om kritiek te leveren op religieuze denkbeelden en geschriften en de vrijheid om de manier te kiezen waarop je dit doet (woord, schrift of film) zijn volgens van den Broek niet in ons landsbelang. Nee, gekozen volksvertegenwoordigers het zwijgen opleggen, dat is pas goed voor ons! Dat een oud-minister op zodanige wijze met onze rechten en vrijheden omspringt is al een verschrikking; dat hij er nog mee wegkomt om onverbloemd voor censuur te pleiten om radicalen naar de pijpen te dansen is al helemaal bedreigend.

Zelfs de topman van de Verenigde Naties (VN), secretaris-generaal Ban Ki-moon, wist te vertellen dat de film van Wilders “kwetsend anti-islamitisch was”. Nu kunnen we de heer Ban Ki-moon in tegenstelling tot Balkenende en Wientjes wellicht niet zoveel kwalijk nemen. Zijn VN loopt al jarenlang aan de leiband van dicaturen, radicale regimes, schenders van mensenrechten en openlijk agressieve en antisemitische regimes. Terwijl landen als Iran, Somalië, Syrië en Noord-Korea vrijelijk hun gal mogen spuien op podia die de VN hen beschikbaar stelt mag een democratische rechtstaat als Israël nog steeds geen zitting nemen in diverse commissies en ook niet in de Veiligheidsraad van de VN. Een buigzame houding richting agressors zal Ban Ki-moon dus wel gewend zijn; wellicht is hij er zelfs op geselecteerd.

Terwijl steeds meer mensen zich druk maken over de vrijheid van meningsuiting – van mensen in de Nederlandse volksbuurten tot aan intellectuelen wereldwijd – kiezen vele gezaghebbers voor een koers van het bezwijken aan denkbeeldige dreigingen, dreigementen en pressie. Nog voor er onvertogen woord is gevallen – laat staan een kogel is geschoten – zetten zij onze meest belangrijke verworvenheden bij het oud vuil. Liever op de knieën voor tirannen uit angst voor problemen dan fier recht overeind onze principes te verdedigen. Dan maar geen vrije meningsuiting, moeten zij gedacht hebben. Dan maar geen gezagsdragers, denk ik dan.