De Westbank

in Midden-Oosten blog

In de derde week van mijn Israël-tour staat de Westbank op het programma. Op de Westbank bevinden zich een aantal plaatsen die zowel voor joden als voor christenen heilig zijn. In Hebron vinden we de tombe van de Patriarchen (en Matriarchen), bij Bethlehem bevindt zich de tombe van Rachel, de tweede echtgenote van Jacob en een van de stammoeders van het joodse volk. In Bethlehem zelf vinden we de geboortekerk, die volgens de overlevering is gebouwd op de plaats waar Jezus van Nazareth is geboren (het plaatsje Nazareth zelf ligt in Israël). Een andere Bijbelse plaats op de Westbank is Jericho. Dit gegeven en het feit dat de Westbank door Israël gecontroleerd gebied is met een overwegend islamitisch-Arabische bevolking maakt dat de spanning tussen joden en moslims er overal voelbaar is. Het is ook niet makkelijk om binnen de Westbank te reizen. Zo makkelijk als het (openbaar) vervoer in Israël werkt, zo stroef gaat het in de bezette gebieden. Aan de grens van Israël en de bezette gebieden houdt het Israëlisch openbaar vervoer op. Na de grens gepasseerd te hebben moet de reiziger zich behelpen met taxi’s en taxibusjes. Soms spreken de chauffeurs redelijk Engels, vaak ook niet.

Hebron

Straatmarkt in het Arabische deel van Hebron

Straatmarkt in het Arabische deel van Hebron

Al snel word ik aangesproken door een Arabische knul die zich als gids aanbiedt. Omdat ik geen Arabisch spreek neem ik het aanbod graag aan. De gids – hij heet Mohammed – stelt voor dat ik hem na afloop betaal op basis van wat ik er voor over heb. Een typisch voorbeeld van Arabische beleefdheid, die je vooral niet op moet vatten als een kans om gratis weg te komen. Een vriend van Mohammed probeert ondertussen om mij een Palestinasjaal te verkopen. Jammer genoeg voor hem heb ik daarin geen interesse. De tour van Mohammed voert ons allereerst terug naar het Israëlische deel van Hebron. Mohammed vertelt dat de straat waardoor ik ben gekomen ooit een bloeiende winkelstraat was, maar sinds de bezetting door Israël in verval is geraakt.

Door de afscheiding tussen het Arabische en het Israëlische deel van Hebron moeten Arabische inwoners soms grote omwegen maken om in het Israëlische deel te komen, legt mijn gids uit, zelfs als hun woning grenst aan Israëlisch gebied.

Waterput van Abraham

De waterput van Abraham

Even verderop zien we een waterput. Volgens mijn gids is dit de waterput van Abraham en Sara geweest. De waterspiegel ligt ongeveer vier meter beneden het maaiveld. Het water is koud, hetgeen opmerkelijk is in een land waar de temperatuur zelfs in de winter nog zomers is. Het water moet wel uit een diep gelegen bron komen, anders kan het niet. Een waterput moet in Bijbelse tijden een kostbaar bezit zijn geweest, want als er iets schaars is in het Midden-Oosten dan is het wel water. Dat is tegenwoordig nog steeds zo, zij het dat de moderne mens veel meer technische middelen heeft om daar wat aan te doen.

Hij wijst in de richting van een van de joodse nederzettingen. ’500 settlers, protected by 2.000 soldiers,’ zegt hij. En, terwijl hij naar andere wijk wijst, ’5.000 settlers, protected by 10.000 soldiers.’ Settlers en Arabieren verdragen elkaar niet echt, dat is wel duidelijk als je zoveel bescherming nodig hebt. Ook met massale aanwezigheid van het IDF woedt er een strijd tussen beide groepen. Palestijnen worden getreiterd door settlers, zo vertelt mijn gids. Ze schieten de watertorens lek en gooien vuilnis en eieren naar huizen waar Palestijnen wonen. Mocht ik het van mijn Palestijnse gids niet willen geloven, dan kan ik het van de Jerusalem Post aannemen.

Anti-Arabische grafitti van de JDL - Jewish Defense League

Anti-Arabische graffiti van de JDL - Jewish Defense League

De krant bericht meerdere malen per week over de zogenaamde price tag movement. De price tag movement bestaat uit joodse settlers die wraakacties uitvoeren tegen Palestijnen als zij de settlers iets in de weg hebben gelegd. De price tag acties variëren van vandalisme tot brandstichting in moskeeën. Niet per se onschuldig dus. Soms richten price tag acties zich tegen het IDF, het Israëlische leger, als de kolonisten vinden dat het leger ten onrechte de kant van de Arabieren kiest. De situatie doet me denken aan de toestand in Noord-Ierland, waar katholieken en protestanten decennialang tegenover elkaar stonden terwijl het Britse leger probeerde de orde te handhaven.

De slechte verhouding tussen joden en Arabieren op de Westbank staat in schril contrast met die in Israël zelf. In een stad als Haifa bijvoorbeeld leven joden, moslims en druzen betrekkelijk vreedzaam naast elkaar. Waarom daar wel en op de Westbank niet, vraag je je af. Misschien komt het doordat Haifa een andere ontwikkeling heeft doorgemaakt dan de Westbank. Misschien heeft het ook met getalsverhoudingen te maken. Op de Westbank zijn joden en christenen een minderheid, in Israël zelf zijn de joden in de meerderheid, zodat rebelleren tegen het Israëlische gezag daar geen zin heeft.

Bethlehem

Arabische vrouw poseert als madonna-met-kind voor de geboortekerk in Bethlehem

Arabische vrouw poseert als madonna-met-kind voor de geboortekerk in Bethlehem

In Bethlehem bevindt zich de geboortekerk. Dat is een kerk die in opdracht van de Romeinse keizer Constantijn is gebouwd op de plek waar zich volgens de overlevering de geboorte van Jezus van Nazareth heeft plaatsgevonden. Voor wie interesse heeft in het christendom een verplichte stop derhalve. De kerk zelf is niet zo groot. Intern is de ruimte verdeeld tussen verschillende kerken van het christendom. Een deel wordt beheerd door de Orde der Franciscanen, een ander deel door de kerk van de Armeense christenen, een van de oudste nog bestaande kerken van het christendom. Als je goed naar de ingang kijkt, zie je dat die voor een deel is dichtgemetseld. Oorspronkelijk was de ingang groot genoeg om een ruiter met paard ongehinderd binnen te laten. Naderhand is de ingang verkleind. De laatse verkleining maakt dat je alleen met gebogen hoofd naar binnen kunt. Deze verkleining is uitgevoerd op last van de islamitische heersers, zo vertelt mijn gids. De bedoeling ervan was om te voorkomen dat er ruiters met paard en al naar binnen konden rijden. Dat bezoekers sinds die verkleining moeten buigen om binnen te komen maakt dat zij bij het binnengaan automatisch respect betonen aan deze heilige plaats, aldus mijn gids. Ik denk er eerlijk gezegd het mijne van, maar voel niet de behoefte dat met mijn gids te delen.

Ingang van de geboortekerk in Bethehem. Door de verkleinde ingang kunnen bezoekers alleen voorovergebogen naar binnen.

Ingang van de geboortekerk in Bethehem. Door de verkleinde ingang kunnen bezoekers alleen met gebogen hoofd naar binnen

Na de geboortekerk bezocht te hebben maak ik met hulp van een Arabische taxichauffeur een trip naar het Herodium. Dat is een grote, kunstmatig opgeworpen heuvel vlakbij Bethlehem waarop ooit het paleis van koning Herodes heeft gestaan. Enkele jaren geleden is in de heuvel de graftombe van koning Herodes ontdekt. De tombe is niet voor het publiek toegankelijk, want daar worden nog opgravingen gedaan. Van het paleis is alleen nog een ruïne over, maar het is natuurlijk wel historische grond, zoals zoveel plaatsen in Israël. Het paleis beschikte zelfs over een badhuis, met een koud en een warm gedeelte. Van een koning ten tijde van het Romeinse rijk verwacht je ook niet anders. When under Roman rule, do as the Romans, om een bekend gezegde te parafraseren. Op de top van de heuvel heb je je een mooi panoramisch uitzicht over de omliggende vlakte.

Jericho

Temptation Cave

Temptation Cave

Na mijn bezoek aan het Herodium zetten we koers naar Jericho. De oude stad Jericho is een ruïne waar opgravingen worden gedaan. Van daaruit kun je met een kabelbaan de berg op waar volgens de bijbel de verzoeking van Jezus van Nazareth door Satan heeft plaatsgevonden. Eenmaal aangekomen op de berg is het eerste wat ik zie een grot waarin een snuisterijenwinkel is gevestigd. Het bordje aan de buitenkant zegt ‘Temptation Cave’. Ik kan de ironie wel waarderen en neem enkele foto’s. Niet al te lang daarna ga ik met mijn taxi terug naar Bethlehem waar ik met enige moeite de uitgang naar het Israëlisch gebied weet te vinden. Eenmaal terug aan de Israëlische kant van het veiligheidshek raak ik in gesprek met een andere toerist, die een christelijke Arabier blijkt te zijn. Samen boeken we een taxirit terug naar Jeruzalem. Mijn reisgezel onderhandelt over de ritprijs, in het Arabisch uiteraard, en vervolgens vertrekken we.

Mijn algemene indruk van de Westbank is dat er toch wel armoede heerst. Dat kan ook moeilijk anders, gezien de situatie waarin de Westbank zich bevindt. De strenge controle op in- en uitgaand verkeer kan niet anders dan belemmerend werken op de economische ontwikkeling. En van olijven plukken word je nu eenmaal niet snel rijk. Daarbij teken ik aan dat in Israël ook niet iedereen welvarend is. Sterker nog, veel Israëliërs werken tegen vrij minimale lonen. Zelfs een universitaire opleiding is geen garantie voor een salaris waar aan het einde van de maand iets van over blijft.

Gaza

De Gazastrook was jarenlang door Israël bezet gebied en had daardoor dezelfde status als de Westbank. Dit veranderde toen de toenmalige premier Sharon in 2004 besloot tot het ontruimen van Gaza. Dit besluit betekende dat de joodse settlers moesten vertrekken en de controle over Gaza werd overgedragen aan de daar woonachtige Arabieren. Graag had ik een bezoek gebracht aan Gaza, maar dat werd me door iedereen afgeraden. ‘Je komt er wel in, maar je weet niet of je er nog uit komt’, zo luidt het advies van zowel Israëliërs als Nederlanders met Israëlervaring. Gaza is gewoon niet veilig. Israëliërs mogen er niet eens in, die worden aan de Israëlische kant van de grens al tegengehouden. De reden is dat hun veiligheid in het geheel niet is gegarandeerd, en Israël zit niet te wachten op onderhandelingen over teruggave van een dode of gegijzelde staatsburger in ruil voor vrijlating van – nog meer – gevangen Palestijnen. Vandaar dus. Ook voor buitenlanders (lees: niet-joden) is de veiligheid niet gegarandeerd. De vuistregel is dat je iemand in Gaza moet hebben die je opvangt en begeleidt. Heb je zo’n contact niet, dan is het beter om er niet heen te gaan. Wellicht een ander keer, met contacten in Gaza.

Paul Verhaegh

Dit is het vijfde van een reeks artikelen over Israël.

1 Reactie

1 Reactie

  1. De betrekkelijke armoede op de Westbank wordt niet veroorzaakt door Israel. Het is juist andersom. Dankzij Israel hebben de Arabieren op de Westbank het juist beter (zowel qua welvaart als welzijn) dan in de omliggende landen.
    Zeker tot 1993 was er goede economische groei. Toen nam de PLO onder Arafat het bewind over en sloegen helaas het geweld en de corruptie toe.

Reageer!

We ondersteunen het gebruik van Gravatars - maak je eigen Gravatar aan en word eenvoudiger herkend op blogs!

XHTML: Je kunt onder andere de volgende tags gebruiken in je reactie: <a href=""> <b> <blockquote> <code> <em> <i> <strike> <strong>